نسبت باسوادي از مهمترين شاخص هاي توسعه يافتگي كشورها مي باشد. تعميم سوادآموزي و آموزش همگاني حداقل تا سطح ابتدايي در سطح بين المللي و ملي، در نيم قرن اخير مورد تاكيد بوده و ابعاد جديدي به رابطه جمعيت و آموزش بخشيده است. در آمارهاي جنسيتي يكي از موضوعات مهم، شكاف جنسيتي در وضع و سطح سواد است كه مي تواند در كاهش شكاف نابرابري هاي اجتماعي و اقتصادي بين ن و مردان نقش كليدي را بازي نمايد. با توجه به اهميت موضوع اين تحقيق به بررسي وضع و سطح سواد در ايران از نگاه آمارهاي جنسيتي با استفاده از نتايج سرشماري ها از جمله نتايج سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 مي پردازد.
شكل1- نسبت باسوادي عمومي به تفكيك مناطق شهري و روستايي و جنس، كل كشور: 95-1335
روش تحقیق از نوع تحلیل ثانویه و داده هاي مورد استفاده داده هاي دست دوم (نتايج سرشماري هاي عمومي نفوس و مسكن) هستند. با توجه به نوع داده ها مطالعه در سطح توصیفی و تحليلي میباشد.
يافته ها نشان داد در نیم قرن اخیر سوادآموزی و نيز شکاف جنسیتی باسوادی در ایران روبه کاهش گذاشته است. با وجود اين در ايران هنوز حدود 9 ميليون نفر افرادي حضور دارند كه قادر به خواندن و نوشتن يك متن ساده نيستند (بي سواد) و بالغ بر 63 درصد آنان را ن تشکیل مي دهند. نکته قابل توجه این که بیش از نیمی از ن بی سواد (57 درصد) در سنین50 سال و بیشتر هستند. علاوه بر اين، در سال 1395 هنوز بين نسبت باسوادي مردان و ن ساكن در نقاط شهري و روستايي شكاف محسوسي ملاحظه مي شود.
شكل2- جمعیت بیسواد به تفکیک سن و جنس، كل كشور: 1395
در سال 1395، در بين دانشجويان مراكز آموزش عالي شكاف جنسيتي با مقدار 86/0 به نفع مردان مشاهده مي شود. همچنين بررسي تركيب جنسي فارغ التحصيلان دانشگاه ها نيز نشان مي دهد ترجيح شاخص جنسيتي با رقم 9/0 به نفع مردان است.
شكل3- هرم سني جمعيت بزرگسال برحسب وضع و سطح سواد، كل كشور: 1395
نسبت بي سوادي در ميان ن سالمند و ميانسال در مقايسه با مردان چشمگير است اما در مقابل ن جوان به ويژه در سطوح متوسطه و عالي رقابت تنگاتنگي با مردان دارند. جوانان 20 تا 34 ساله بيشترين سهم را در تحصيلات دانشگاهي دارند و اين امر گرايش جوانان امروزي از جمله ن را به ادامه تحصيل در سطوح تحصيلي عالي نشان مي دهد.
شكل 4- دانشجويان دانشگاهها و موسسات آموزش عالي بر حسب جنس، كل كشور: 1395
در سال 1395، سهم ن شاغل داراي تحصيلات عالي نزديك به 55 درصد است. در حالي كه اين سهم براي مردان 21 درصد مي باشد. مدرك تحصيلي 66 درصد از جمعيت بيكار ايران ديپلم و بالاتر است. بيكاران مرد سطح تحصيلي پايينتري در مقايسه با ن بيكار دارند.
این مقاله کاری است مشترک با آقای نورمحمد جاوید که در کنفراس پویایی جمعیت و سرمایه انسانی در ایران تاریخ 21 و 22 آبان ماه ارائه شد.
بررسي وضع و سطح سواد در ايران از ديدگاه آمارهاي جنسيتي با تاكيد بر نتايج سرشماري 1395
نشريه بررسي روند تغييرات ساختار و تركيب جمعيت كشور و آينده آن تا افق 1430 شمسي بر اساس نتايج سرشماري
ن ,سطح ,مردان ,مي ,جنسيتي ,عالي ,جنسيتي با ,كل كشور ,وضع و ,و سطح ,جنس، كل
درباره این سایت